Pierwszy ZUS w firmie: ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus w 2027

Stan prawny: Prawo przedsiębiorców i ustawa o SUS (stan 2026-10-16); kwoty 2027 wg stanu z 2026-11-09; druk 3293 nie dotyczy składek ZUS · aktualizacja: 2026-11-09

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Na starcie możesz mieć do wyboru trzy rozwiązania: ulgę na start (6 miesięcy bez składek społecznych), preferencyjny ZUS (24 miesiące niższej podstawy) i Mały ZUS Plus (podstawa zależna od dochodu, gdy przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 120 000 zł). Który z nich przysługuje, zależy od historii działalności i od tego, czy nie pracujesz dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie co na etacie. Po nich płacisz pełny ZUS od podstawy nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Co wybrać, w skrócie

RozwiązanieCzasPodstawa składek (2027)Warunek
Ulga na start6 miesięcy od podjęcia działalnościbrak składek społecznychpierwsza działalność albo powrót po co najmniej 60 miesiącach
Preferencyjny ZUSpierwsze 24 miesiące kalendarzoweco najmniej 1 485 zł (30% z 4 950 zł)rozpoczęcie działalności; część osób wyłączona (art. 18a ust. 2)
Mały ZUS Pluszależnie od dochoduod 1 485 zł do 6 019,80 złprzychód w poprzednim roku do 120 000 zł
Pełny ZUSpo okresie preferencjico najmniej 6 019,80 zł (60% z 10 033 zł)brak warunku

Ulga na start

Przedsiębiorca, który podejmuje działalność po raz pierwszy albo ponownie po co najmniej 60 miesiącach i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy w ramach tych samych czynności co na etacie, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności.

Co to znaczy w praktyce: jeśli do niedawna pracowałeś na etacie i na tej samej usłudze zakładasz firmę dla tego samego pracodawcy, ulga Ci nie przysługuje.

Preferencyjny ZUS

W okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od rozpoczęcia działalności podstawa składek emerytalnej i rentowej to zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej 4 950 zł w 2027 roku podstawa wynosi 30% × 4 950 zł = 1 485 zł.

Składki miesięczne przy tej podstawie, według stóp z art. 22 ust. 1 ustawy o SUS (emerytalna 19,52%, rentowa 8,00%, chorobowa 2,45% dobrowolna, wypadkowa w wyliczeniu 1,67%):

SkładkaKwota (2027)
Emerytalna289,87 zł
Rentowa118,80 zł
Wypadkowa24,80 zł
Razem bez chorobowej433,47 zł
Chorobowa (dobrowolna)36,38 zł
Razem z chorobową469,85 zł

Mały ZUS Plus

Przedsiębiorca, którego roczny przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, ma podstawę składek zależną od dochodu z poprzedniego roku. Podstawa nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia z danego roku.

Limit przychodu zmniejsza się proporcjonalnie, gdy działalność prowadzisz tylko część poprzedniego roku (kwotę 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni roku i mnoży przez liczbę dni działalności). Z tego uprawnienia można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności.

W 2027 roku dolna granica to 1 485 zł, a górna 60% × 10 033 zł = 6 019,80 zł.

Pełny ZUS

Podstawa to zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Na 2027 rok: 60% × 10 033 zł = 6 019,80 zł. Składki społeczne miesięcznie bez chorobowej: 1 175,06 zł emerytalna + 481,58 zł rentowa + 100,53 zł wypadkowa = 1 757,17 zł. Do tego Fundusz Pracy i Solidarnościowy 2,45% podstawy = 147,49 zł (FP 1,0% i FS 1,45%, stopy z ustawy budżetowej na 2026; na 2027 ustawy jeszcze nie ma, więc są warunkowe), należne, bo podstawa wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie. Razem bez chorobowej 1 904,66 zł; z chorobową (147,49 zł) razem 2 052,15 zł. Przy podstawie preferencyjnej 1 485 zł (poniżej płacy minimalnej) Funduszu Pracy i Solidarnościowego nie płacisz.

Roczna podstawa składek emerytalnej i rentowej nie może przekroczyć 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli w 2027 roku 300 990 zł (30 × prognozowane przeciętne wynagrodzenie 10 033 zł).

Kwoty ZUS na 2027 nie zależą od druku 3293: ustawa z druku 3293 zmienia PIT, CIT i ryczałt, nie składki ZUS.

Najczęstsze błędy

  1. Zakładanie, że ulga na start dotyczy zawsze: nie przysługuje, gdy wykonujesz dla byłego pracodawcy te same czynności co na etacie.
  2. Mylenie przychodu z dochodem przy Małym ZUS Plus: limit 120 000 zł dotyczy przychodu, a o podstawie decyduje dochód.
  3. Przyjęcie kwot z 2026 roku: podstawy zależą od płacy minimalnej i prognozowanego wynagrodzenia na dany rok.
  4. Traktowanie procentów składek jako części odliczanej od podatku: to stopy składek od podstawy.

Pytania i odpowiedzi

Ile wynosi najniższa składka społeczna w 2027? W preferencyjnym ZUS bez chorobowej 433,47 zł miesięcznie (bez Funduszu Pracy i Solidarnościowego, bo podstawa jest niższa niż płaca minimalna).

Skąd wziąć kwoty na 2027? Z rozporządzenia o płacy minimalnej i obwieszczenia o prognozowanym wynagrodzeniu.

Źródła

  • Prawo przedsiębiorców art. 18 ust. 1 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000646
  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 18 ust. 8, art. 18a ust. 1, art. 18c ust. 1-2, art. 19 ust. 1, art. 22 ust. 1 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981370887
  • Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2027 r. https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1213/ogl
  • Obwieszczenie MRPiPS: prognozowane przeciętne wynagrodzenie 2027 i 30-krotność https://eli.gov.pl/eli/MP/2026/1098/ogl