Kasowy PIT: kiedy przychód liczy się od zapłaty i jak wybrać metodę kasową

Stan prawny: Ustawa o PIT (2026-09-16); ryczałt (2026-08-26); druk 3293 nie zmienia art. 14c · aktualizacja: 2026-11-09

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Metoda kasowa oznacza, że przychód z faktury powstaje nie w dniu jej wystawienia, lecz w dniu zapłaty: za datę powstania przychodu uważa się dzień uregulowania należności, nie późniejszy niż dzień upływu 2 lat od wystawienia faktury albo likwidacji działalności. Skorzystać z niej może podatnik, który łącznie spełnia trzy warunki: przychody w roku poprzednim nie przekroczyły 2 000 000 zł, nie prowadzi ksiąg rachunkowych i złożył oświadczenie do 20 lutego roku podatkowego. Metodę stosuje się przez cały rok podatkowy, a wybór obowiązuje w latach następnych, dopóki podatnik z niej nie zrezygnuje.

Kto może wybrać metodę kasową

Przepis wymienia trzy warunki, które muszą być spełnione łącznie (art. 14c ust. 1):

  1. przychody z samodzielnie prowadzonej działalności w roku bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 2 000 000 zł,
  2. w związku z działalnością podatnik nie prowadzi ksiąg rachunkowych,
  3. podatnik złoży właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze metody kasowej w terminie do 20 lutego roku podatkowego.

Podatnik rozpoczynający działalność w trakcie roku składa oświadczenie w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności; jeśli rozpoczęcie nastąpiło w grudniu, termin to koniec roku podatkowego.

Metoda dotyczy przychodów z działalności prowadzonej samodzielnie, więc nie obejmuje przychodów ze spółki cywilnej ani spółki osobowej.

Limit liczy się od przychodów z roku poprzedniego. Przykład: w poprzednim roku przychody wyniosły 1 850 000 zł, czyli mniej niż 2 000 000 zł, więc warunek limitu jest spełniony. Przy przychodach 2 050 000 zł limit jest przekroczony o 50 000 zł i w danym roku nie wybierzesz metody kasowej.

Co zmienia metoda kasowa w przychodach

Przy metodzie kasowej data powstania przychodu to dzień uregulowania należności. Za uregulowanie należności uważa się też częściową zapłatę oraz wpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych (art. 14c ust. 3). Jeśli klient nie zapłaci, przychód powstaje najpóźniej po 2 latach od dnia wystawienia faktury albo w dniu likwidacji działalności.

Przykład: wystawiasz fakturę 15 grudnia na 10 000 zł netto, a klient płaci 10 stycznia następnego roku. Przy metodzie kasowej cały przychód 10 000 zł powstaje w styczniu następnego roku, czyli w kolejnym roku podatkowym.

Co zmienia metoda kasowa w kosztach

Koszty też przesuwają się na datę zapłaty, ale tylko wobec przedsiębiorców: koszty z transakcji między podatnikiem a przedsiębiorcą są potrącane w roku podatkowym, w którym zostało uregulowane zobowiązanie, niewcześniej jednak niż w dacie poniesienia kosztu (art. 22 ust. 4a). Ten przepis nie obejmuje kosztów, o których mowa w art. 22 ust. 8. Gdy zobowiązanie zostanie uregulowane po likwidacji działalności albo po zmianie formy opodatkowania na ryczałt lub podatek tonażowy, koszty są potrącane w ostatnim okresie rozliczeniowym przed likwidacją lub zmianą formy opodatkowania (art. 22 ust. 4b).

Przykład: faktura kosztowa na 5 000 zł netto z 20 grudnia, zapłacona 5 stycznia następnego roku. Koszt 5 000 zł zaliczasz do kosztów w roku zapłaty, czyli następnym, a nie w roku wystawienia faktury.

Czego metoda kasowa nie obejmuje

Metoda ma zastosowanie wyłącznie do przychodów, które wynikają z transakcji z przedsiębiorcą i są udokumentowane fakturami wystawionymi w terminach określonych w odrębnych przepisach (art. 14c ust. 4). Nie stosuje się jej do przychodów z transakcji z:

  • podmiotem powiązanym z podatnikiem, gdy udział wynosi co najmniej 5%,
  • podmiotem z terytorium lub kraju stosującego szkodliwą konkurencję podatkową,

a także do przychodów z odpłatnego zbycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ujętych w ewidencji (art. 14c ust. 6).

Ewidencja faktur

Podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję faktur dokumentujących przychody rozliczane metodą kasową (art. 24a ust. 1da). Ewidencja zawiera datę wystawienia faktury, numer faktury, kwotę należności i datę uregulowania należności.

Cały rok, kolejne lata i rezygnacja

Metodę wybraną w danym roku stosuje się przez cały rok podatkowy (art. 14c ust. 7). Wybór dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik do 20 lutego roku podatkowego zawiadomi pisemnie naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji (art. 14c ust. 11). Oświadczenia nie trzeba więc składać co roku, ale rezygnacja też ma swój termin 20 lutego.

Gdy faktura i zapłata przypadają na różne lata, a metodę kasową stosowałeś tylko w jednym z nich, art. 14c ust. 8 i 9 mówią, którą datę przyjąć: do ustalenia daty przychodu z takiej faktury podatnik przyjmuje zasady stosowane w roku podatkowym, w którym faktura została wystawiona.

Ryczałt

Podatnik na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych może wybrać metodę kasową zgodnie z art. 14c ust. 1 ustawy o PIT, a wtedy przepisy art. 14c stosuje się odpowiednio (art. 6 ust. 1g ustawy o ryczałcie).

Co zrobić przed lutym

  1. Sprawdź przychody z poprzedniego roku: limit 2 000 000 zł musi być zachowany.
  2. Upewnij się, że nie prowadzisz ksiąg rachunkowych (art. 14c ust. 1 pkt 2).
  3. Złóż pisemne oświadczenie o wyborze metody w urzędzie skarbowym do 20 lutego.
  4. Załóż ewidencję faktur z datami wystawienia i zapłaty (art. 24a ust. 1da).
  5. Zapisz w kalendarzu 20 lutego także dla rezygnacji z metody (art. 14c ust. 11).

Najczęstsze błędy

  1. Złożenie oświadczenia po 20 lutego roku podatkowego (poza przypadkiem rozpoczęcia działalności w trakcie roku).
  2. Zastosowanie metody kasowej do transakcji z podmiotem powiązanym albo do sprzedaży środka trwałego (art. 14c ust. 5 i 6).
  3. Rozliczanie przychodów metodą kasową bez ewidencji faktur przychodowych z datą zapłaty (art. 24a ust. 1da).
  4. Zmiana metody w trakcie roku: metodę stosuje się przez cały rok podatkowy.
  5. Założenie, że po przekroczeniu 2 000 000 zł w roku poprzednim można zostać przy metodzie kasowej w kolejnym roku.

Pytania i odpowiedzi

Do kiedy złożyć oświadczenie o metodzie kasowej? Do 20 lutego roku podatkowego; przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku do 20. dnia miesiąca po miesiącu rozpoczęcia (art. 14c ust. 1 pkt 3).

Czy muszę składać oświadczenie co roku? Nie: wybór dotyczy również lat następnych, dopóki do 20 lutego nie zawiadomisz o rezygnacji (art. 14c ust. 11).

Kiedy powstaje przychód, jeśli klient nie zapłaci? Najpóźniej po 2 latach od wystawienia faktury (art. 14c ust. 2).

Czy ryczałtowiec może stosować metodę kasową? Tak, na podstawie art. 6 ust. 1g ustawy o ryczałcie.

Czy druk 3293 zmienia metodę kasową? Nie: tekst ustawy z druku 3293 nie zawiera zmian w art. 14c.

Źródła

  • Ustawa o PIT art. 14c ust. 1-11, art. 22 ust. 4a, art. 24a ust. 1da (stan 2026-09-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19910800350
  • Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym art. 6 ust. 1g (stan 2026-08-26) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981440930