Jak założyć jednoosobową firmę w 2027: CEIDG, ZUS, VAT, konto krok po kroku

Stan prawny: Prawo przedsiębiorców, ustawa o CEIDG, ustawa o SUS (stan 2026-10-16); kwoty 2027 wg stanu z 2026-11-09; druk 3293 czeka na podpis Prezydenta · aktualizacja: 2026-11-09

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Firmę zakładasz wnioskiem do CEIDG, który jest bezpłatny, a działalność możesz zacząć w dniu jego złożenia. Potem ustalasz składki ZUS (przez pierwsze miesiące mogą być niższe) i wybierasz formę opodatkowania. Poniżej kroki w kolejności, z kwotami na 2027 i z miejscami, w których zwykle pojawiają się błędy.

Krok 1. Złóż wniosek do CEIDG

  1. Wejdź na stronę CEIDG (biznes.gov.pl) i wypełnij wniosek o wpis. Wniosek jest wolny od opłat.
  2. Razem z wnioskiem składasz oświadczenia: że działalność nie jest objęta zakazem oraz że masz tytuł prawny do nieruchomości, których adresy wpisujesz do CEIDG.
  3. Wpis jest dokonany z chwilą zamieszczenia danych w CEIDG, najpóźniej w dniu roboczym po wpłynięciu wniosku.
  4. Działalność możesz zacząć w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG, nie czekając na wpis.

Zmiany danych (adres, nazwa, PKD) zgłaszasz wnioskiem o zmianę wpisu w terminie 7 dni od dnia zmiany.

Krok 2. Ustal składki ZUS

Przedsiębiorca zgłasza się do ubezpieczeń społecznych sam, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Masz trzy możliwości na starcie. Która dotyczy Ciebie, zależy od tego, czy zaczynasz pierwszy raz i czy nie pracujesz dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie.

Ulga na start: 6 miesięcy bez składek społecznych

Przedsiębiorca, który podejmuje działalność po raz pierwszy albo ponownie po co najmniej 60 miesiącach i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy w ramach tych samych czynności, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności.

Preferencyjny ZUS: 24 miesiące niższej podstawy

W okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od rozpoczęcia działalności podstawa składek emerytalnej i rentowej to zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Część osób jest z tej możliwości wyłączona (ust. 2 tego artykułu). Przy płacy minimalnej 4 950 zł (od 1.01.2027) podstawa to 30% × 4 950 = 1 485 zł.

Pełny ZUS

Po okresie preferencyjnym podstawa to zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Na 2027 prognozowane wynagrodzenie to 10 033 zł, więc dolna podstawa to 60% × 10 033 = 6 019,80 zł.

Stopy składek to 19,52% emerytalna, 8,00% rentowa, 2,45% chorobowa (dobrowolna dla przedsiębiorcy) i 0,40–8,12% wypadkowa od podstawy. W wyliczeniach niżej przyjęto stopę wypadkową 1,67%.

Składka miesięczna (2027)Preferencyjny (podstawa 1 485 zł)Pełny (podstawa 6 019,80 zł)
Emerytalna 19,52%289,87 zł1 175,06 zł
Rentowa 8,00%118,80 zł481,58 zł
Wypadkowa 1,67%24,80 zł100,53 zł
Fundusz Pracy i Solidarnościowy 2,45%nie płacisz (podstawa poniżej płacy minimalnej)147,49 zł
Razem bez chorobowej433,47 zł1 904,66 zł
Chorobowa 2,45% (dobrowolna)36,38 zł147,49 zł
Razem z chorobową469,85 zł2 052,15 zł

Każdą składkę liczy się osobno i zaokrągla do grosza. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy to łącznie 2,45% podstawy: Fundusz Pracy 1,0% i Fundusz Solidarnościowy 1,45% (stopy z ustawy budżetowej na 2026; ustawy budżetowej na 2027 jeszcze nie ma, więc stopy na 2027 są warunkowe). Przedsiębiorca opłaca Fundusz Pracy, gdy podstawa składek w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie; przy podstawie preferencyjnej 1 485 zł, niższej niż płaca minimalna 4 950 zł, tych składek nie płacisz.

Mały ZUS Plus

Gdy przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, podstawa składek zależy od dochodu z poprzedniego roku, ale nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Na 2027 oznacza to przedział od 1 485 zł do 6 019,80 zł.

Składka zdrowotna

Składka zdrowotna wynosi 9% podstawy wymiaru. Dla przedsiębiorcy na skali podatkowej podstawą jest dochód, ale od 1.02.2027 składka nie może być niższa niż 9% × 4 950 zł = 445,50 zł miesięcznie. Składka zdrowotna dla podatku liniowego (stawka 4,9% dochodu, limit odliczenia od podatku) i dla ryczałtu na 2027 rok nie jest jeszcze w pełni ogłoszona; omawiamy ją osobno po ogłoszeniu.

Kwoty ZUS na 2027 nie zależą od druku 3293: ustawa z druku 3293 zmienia PIT, CIT i ryczałt, nie składki ZUS.

Krok 3. Wybierz formę opodatkowania

Bez żadnego oświadczenia jesteś na skali podatkowej. Podatek liniowy 19% albo ryczałt wybierasz oświadczeniem do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu (PIT art. 9a ust. 2, ryczałt art. 9 ust. 1). Gdy ostatni dzień terminu wypada w sobotę, termin przesuwa się na następny dzień po dniach wolnych. Szczegóły, tabelę terminów i różnice 2027 względem 2026 opisaliśmy w artykule Forma opodatkowania na 2027.

Skala podatkowa i limit ryczałtu mogą się zmienić od 1.01.2027 po podpisie Prezydenta pod ustawą z druku 3293 (termin ok. 27.11.2026); do czasu decyzji traktuj te liczby jako warunkowe.

Krok 4. VAT

Zwolnienie z VAT jest możliwe, gdy wartość Twojej sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym 240 000 zł. Gdy zaczynasz w trakcie roku, liczy się przewidywana sprzedaż w proporcji do okresu prowadzonej działalności. Przykład: start 1 lipca 2027, czyli 184 z 365 dni roku (1.07–31.12), daje limit 240 000 zł × 184/365 = 120 986,30 zł przewidywanej sprzedaży.

Jeśli nie korzystasz ze zwolnienia albo chcesz być podatnikiem VAT czynnym, składasz zgłoszenie rejestracyjne przed dniem wykonania pierwszej czynności. Handlując z kontrahentami z UE, zawiadamiasz o tym urząd w zgłoszeniu rejestracyjnym przed pierwszą wewnątrzwspólnotową dostawą lub nabyciem.

Podatnik VAT czynny składa deklaracje za okresy miesięczne do 25. dnia następnego miesiąca (przepis dopuszcza też inne okresy, opisane w kolejnych ustępach tego artykułu) i prowadzi ewidencję sprzedaży i zakupów. Ewidencji tej nie prowadzą m.in. podatnicy zwolnieni na podstawie art. 113 ust. 1 i 9.

Limit 240 000 zł dla VAT jest odrębny od limitów PIT i ryczałtu. KSeF (faktury ustrukturyzowane, art. 106ga ust. 1) i terminy jego wdrożenia dla małych firm opiszemy osobno.

Krok 5. Konto firmowe

Jeśli Twoim kontrahentem jest inny przedsiębiorca, płatność powyżej progu musi iść przez rachunek: płatności związane z działalnością następują przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy, gdy stroną jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł. To najprostszy powód, dla którego warto mieć osobny rachunek firmowy od początku.

Kontrahenci sprawdzają Cię w wykazie podatników VAT prowadzonym przez Szefa KAS, o którym mówi art. 96b ust. 1 ustawy o VAT (tzw. biała lista).

Lista kontrolna

  • Wniosek do CEIDG złożony, wpis potwierdzony
  • Ustalona podstawa składek ZUS (ulga na start, preferencyjny albo pełny)
  • Wybrana forma opodatkowania i, jeśli trzeba, złożone oświadczenie w terminie
  • Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych w 7 dni
  • Decyzja o VAT i, jeśli trzeba, zgłoszenie rejestracyjne przed pierwszą czynnością
  • Rachunek firmowy

Najczęstsze błędy

  1. Pierwsza sprzedaż z VAT bez zgłoszenia rejestracyjnego: zgłoszenie składa się przed pierwszą czynnością.
  2. Czekanie na wpis do CEIDG z rozpoczęciem pracy: działalność można zacząć w dniu złożenia wniosku.
  3. Założenie, że ulga na start dotyczy zawsze: nie przysługuje, gdy wykonujesz dla byłego pracodawcy te same czynności co na etacie.
  4. Pominięcie zgłoszenia zmiany danych w CEIDG w ciągu 7 dni.
  5. Spóźnione oświadczenie o liniowym lub ryczałcie: bez niego jesteś na skali.

Pytania i odpowiedzi

Ile kosztuje założenie firmy? Wniosek do CEIDG jest bezpłatny (art. 13).

Od kiedy mogę wystawiać faktury i pracować? Od dnia złożenia wniosku do CEIDG (art. 17 ust. 1).

Ile zapłacę ZUS w pierwszych miesiącach? Przy uldze na start nie płacisz składek społecznych przez 6 miesięcy (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców); potem przy preferencyjnym ZUS bez chorobowej 433,47 zł miesięcznie w 2027 roku. Składka zdrowotna jest liczona osobno.

Źródła

  • Ustawa o VAT art. 96 ust. 1, art. 96b ust. 1, art. 97 ust. 1, art. 99 ust. 1, art. 106ga ust. 1, art. 109 ust. 3, art. 113 ust. 1 i 9 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040540535
  • Prawo przedsiębiorców art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 19 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000646
  • Ustawa o CEIDG art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 15 ust. 1 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000647
  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 18 ust. 8, art. 18a ust. 1, art. 18c ust. 1-2, art. 19 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 36 ust. 3-4 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981370887
  • Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 79 ust. 1 (stan 2026-08-03) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135
  • Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2027 r. https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1213/ogl
  • Obwieszczenie MRPiPS: prognozowane przeciętne wynagrodzenie 2027 https://eli.gov.pl/eli/MP/2026/1098/ogl