Biała lista VAT: sprawdź kontrahenta po NIP

Po co sprawdzać kontrahenta

Rachunek bankowy, na który płacisz za fakturę, ma znaczenie podatkowe. Wykaz podmiotów, z którego korzysta to narzędzie, opisuje przepis:

Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi w postaci elektronicznej wykaz podmiotów: 1) w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako podatników VAT; 2) zarejestrowanych jako podatnicy VAT, w tym podmiotów, których rejestracja jako podatników VAT została przywrócona.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 96b ust. 1 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Skutek dla kosztów podatkowych przedsiębiorcy rozliczającego się w PIT:

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców: 1) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub 2) została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług – w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, lub 3) pomimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a tej ustawy.

ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 1 (stan prawny: 2026-09-16) ISAP

W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana z naruszeniem ust. 1, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą w tej części: 1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo 2) w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów – zwiększają przychody – w miesiącu, w którym odpowiednio została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności.

ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 2 (stan prawny: 2026-09-16) ISAP

Obowiązek płatności przez rachunek płatniczy dotyczy transakcji powyżej progu:

Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Prawo przedsiębiorców, art. 19 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Próg 15 000 zł dotyczy jednorazowej wartości transakcji między przedsiębiorcami; powyżej płatność przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy. Skutek podatkowy: pit.22p.1.

Dlatego przed przelewem sprawdź, czy rachunek z faktury jest na wykazie na dzień zlecenia przelewu.

Odpowiedzialność solidarna nabywcy (art. 117ba OP)

Niezależnie od kosztów w PIT i CIT nabywca może odpowiadać solidarnie za zaległość dostawcy w VAT (art. 117ba Ordynacji podatkowej). Ten przepis zostaje także po 1 stycznia 2027 r. Nabywca nie odpowiada, gdy w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu na rachunek spoza wykazu złoży zawiadomienie ZAW-NR (art. 117ba § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Od 1 października 2026 r. zawiadomienie może złożyć także pełnomocnik (art. 117ba § 3a Ordynacji podatkowej, Dz. U. z 2026 r. poz. 846).

Faktury wystawione przed 1 stycznia 2027 r.

Dla faktur wystawionych przed 1 stycznia 2027 r. obowiązuje dotychczasowe brzmienie art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT: koszt nie jest kosztem podatkowym w części zapłaconej przelewem na rachunek spoza wykazu. Zawiadomienie ZAW-NR w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu chroni wtedy w PIT (art. 22p ust. 4) oraz przed odpowiedzialnością z art. 117ba OP.

Od 1 stycznia 2027 r.

Ustawa z dnia 18 września 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1371) zmienia art. 22p ust. 1 i 2 ustawy o PIT oraz art. 15d ust. 1 i 2 ustawy o CIT, a ust. 4 w obu przepisach uchyla. Wyłączenie z kosztów obejmuje wtedy tylko płatność dokonaną bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Przelew na rachunek spoza wykazu nie wyłącza już kosztu w PIT i CIT; zawiadomienie ZAW-NR ma znaczenie wyłącznie dla odpowiedzialności z art. 117ba OP. Do faktur wystawionych przed 1 stycznia 2027 r. stosuje się brzmienie dotychczasowe (art. 3 ust. 2 tej ustawy).

Jak czytać wynik

• Podatnik VAT czynny: podmiot jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Sprawdź, czy rachunek z faktury widnieje na liście.
• Podatnik VAT zwolniony: podmiot jest zarejestrowany jako zwolniony z VAT.
• Niezarejestrowany: podmiotu nie ma w rejestrze podatników VAT albo został z niego wykreślony.
• Brak podmiotu: wykaz nie zna takiego NIP na wskazaną datę.

Najczęstsze pytania

Zobacz też

• Kalkulator PIT 2026/2027
• Konta firmowe: porównanie kosztów
• Wyjaśnienia przepisów
• Ustawy gospodarcze
• Poradniki