Przejdź do treści

Proporcja VAT i korekta roczna (art. 90–91)

Przy sprzedaży mieszanej (z prawem do odliczenia i bez niego) odliczysz tylko część VAT naliczonego. Wpisz obroty, żeby poznać proporcję, kwotę odliczenia i nieodliczony VAT, albo przejdź do korekty rocznej po zakończeniu roku. Przy każdej liczbie jest rozpiska z cytatem przepisu.

Wyłączenia z ust. 5 i 6 (opcjonalnie)

Kwoty już wliczone w obroty wyżej, które ustawa każe pominąć. Klasyfikację transakcji wybierasz sam.

Proporcja do zastosowania

80 %

Do odliczenia
8 000,00 zł
Nieodliczony
2 000,00 zł
Rozpiska i przepisy

proporcja = obrót z czynności z prawem do odliczenia / obrót ogółem (po wyłączeniach ust. 5-6, bez podatku), w górę do pełnych %, art. 90 ust. 2-4, 10

  1. obrót z czynności z prawem do odliczenia 80 000,00 zł, bez prawa 20 000,00 zł (bez podatku, art. 90 ust. 9a)
  2. udział = 80 000,00 zł / 100 000,00 zł (art. 90 ust. 3)
  3. proporcja = 8000000/10000000 × 100 % zaokrąglone w górę do liczby całkowitej = 80 % (art. 90 ust. 4)
  4. odliczenie = 10 000,00 zł × 80 % = 8 000,00 zł, nieodliczony 2 000,00 zł (kwota do grosza, połówki w górę)
„Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.”ustawa o podatku od towarów i usług art. 90 ust. 2 ISAP
„Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.”ustawa o podatku od towarów i usług art. 90 ust. 3 ISAP
„Proporcję, o której mowa w ust. 3, określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalana proporcja. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.”ustawa o podatku od towarów i usług art. 90 ust. 4 ISAP
„Przy ustalaniu proporcji zgodnie z ust. 2–6 do obrotu nie wlicza się kwoty podatku.”ustawa o podatku od towarów i usług art. 90 ust. 9a ISAP
„W przypadku gdy proporcja określona zgodnie z ust. 2–8: 1) przekroczyła 98 % oraz kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była mniejsza niż 10 000 zł – podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 100 %; 2) nie przekroczyła 2 % – podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0 %.”ustawa o podatku od towarów i usług art. 90 ust. 10 ISAP

Kalkulator nie liczy art. 91 ust. 7b-7e, 9 i 10, nie kwalifikuje transakcji do wyłączeń z art. 90 ust. 5-6 ani nie zna definicji nieruchomości; kwalifikację wybierasz sam.

Jak to liczymy

Proporcja to obrót z czynności z prawem do odliczenia podzielony przez obrót ogółem, zaokrąglony w górę do pełnych procent. Odliczenie to VAT wspólny razy proporcja. Korekta to podatek naliczony (dla środków trwałych i nieruchomości po jednej piątej albo dziesiątej) razy różnica proporcji rocznej i pierwotnej.

Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 90 ust. 2 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 90 ust. 3 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Proporcję, o której mowa w ust. 3, określa się procentowo w stosunku rocznym na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, w odniesieniu do którego jest ustalana proporcja. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 90 ust. 4 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

W przypadku gdy proporcja określona zgodnie z ust. 2–8: 1) przekroczyła 98 % oraz kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była mniejsza niż 10 000 zł – podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 100 %; 2) nie przekroczyła 2 % – podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0 %.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 90 ust. 10 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2–10a lub 10c–10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2–6, 10, 10a lub 10c–10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 91 ust. 1 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów – jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.

ustawa o podatku od towarów i usług, art. 91 ust. 2 (stan prawny: 2026-10-16) ISAP

Przykład liczbowy

Obrót z prawem do odliczenia 800 000,00 zł, bez prawa 200 000,00 zł, VAT wspólny 10 000,00 zł.

  • Proporcja: 80%, odliczenie 8 000,00 zł, nieodliczony VAT 2 000,00 zł.
  • Po roku proporcja roczna wyszła 70%: korekta towaru o VAT 10 000,00 zł to -1 000,00 zł (zmniejszenie odliczenia), korektę trzeba wykonać.
  • Środek trwały za 200 000,00 zł netto z VAT 46 000,00 zł, proporcja pierwotna 80%, w 2027 roku 60%: korekta roczna -1 840,00 zł w okresie 5 lat.

Zakres kalkulatora

Kalkulator nie liczy art. 91 ust. 7b–7e, 9 i 10, nie kwalifikuje transakcji do wyłączeń z art. 90 ust. 5–6, a sposób szacowania proporcji z ust. 8 pozostawia Tobie; szczegóły braków są w kodzie silnika (lib/vat/BRAKI.txt).

Najczęstsze pytania

Kiedy stosuję proporcję z art. 90?

Gdy kupione towary i usługi służą jednocześnie czynnościom z prawem do odliczenia i czynnościom bez takiego prawa, a nie da się wyodrębnić kwot podatku związanych z jednymi i drugimi. Wtedy odliczasz tylko część podatku, którą ustala proporcja (art. 90 ust. 2).

Jak liczy się proporcję?

Proporcja to udział rocznego obrotu z czynności z prawem do odliczenia w całym rocznym obrocie z czynności z prawem i bez prawa (art. 90 ust. 3). Wynik zaokrągla się w górę do najbliższego pełnego procenta (art. 90 ust. 4). Do ustalenia proporcji używa się obrotu z roku poprzedniego.

Co jeśli obrót ogółem jest poniżej 30 000 zł?

Ustawa każe wtedy przyjąć proporcję szacunkową (art. 90 ust. 8). Sposób szacowania nie wynika z przepisu, dlatego kalkulator prosi o wpisanie własnej wartości i niczego za Ciebie nie szacuje. Przy korekcie rocznej z art. 91 ust. 1 ust. 8–9 nie stosuje się, więc proporcja zakończonego roku liczy się z faktycznych obrotów.

Kiedy proporcję można uznać za 0% albo 100%?

Proporcję do 2% włącznie można uznać za 0%, a powyżej 98% (przy nieodliczonym podatku poniżej progu z przepisu) za 100% (art. 90 ust. 10). To prawo podatnika, nie obowiązek: kalkulator stosuje tę regułę tylko po zaznaczeniu pola.

Czym jest korekta roczna z art. 91?

Po zakończeniu roku podatnik koryguje odliczony podatek, uwzględniając proporcję dla zakończonego roku (art. 91 ust. 1). Kwota to podatek naliczony razy różnica między proporcją roczną a pierwotną. Wynik dodatni zwiększa odliczenie, ujemny je zmniejsza.

Jak długo koryguje się środki trwałe i nieruchomości?

Korekta dotyczy kolejnych lat: 5 lat dla środków trwałych o wartości początkowej powyżej 15 000 zł, 10 lat dla nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntu, po jednej piątej albo jednej dziesiątej podatku rocznie (art. 91 ust. 2). Przy wartości początkowej do 15 000 zł korekta jest jednorazowa, po roku oddania do użytkowania.

Kiedy mogę pominąć korektę?

Gdy różnica między proporcją roczną a pierwotną nie przekracza 2 punktów procentowych, korektę można pominąć (art. 91 ust. 1a). Przy proporcji rocznej niższej od pierwotnej ust. 1b dodatkowo ogranicza to kwotą nieodliczonego podatku, którą kalkulator zna tylko, gdy ją wpiszesz.

Gdzie i kiedy ujmuję korektę?

W deklaracji za pierwszy okres rozliczeniowy roku następnego po roku, którego dotyczy korekta; przy zakończeniu działalności w deklaracji za ostatni okres rozliczeniowy (art. 91 ust. 3). Kalkulator podaje termin przy każdym wyniku.

Zobacz też