Mały ZUS Plus w 2027 roku: warunki, limit 120 000 zł, 36 miesięcy i jak liczy się podstawę składek

Stan prawny: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (2026-10-16), art. 18c; druk 3293 (uchwalony 5.11.2026, czeka na podpis Prezydenta, ok. 27.11.2026) nie zmienia art. 18c ustawy o SUS; rozporządzenie Rady Ministrów z 14.09.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1213) w sprawie minimalnego wynagrodzenia na 2027 rok; MP 2026/1098 (prognozowane przeciętne wynagrodzenie na 2027 rok) · aktualizacja: 2026-11-09

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Mały ZUS Plus to sposób ustalania podstawy składek emerytalnej i rentowych przedsiębiorcy od jego dochodu z poprzedniego roku, zamiast od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Można z niego korzystać, gdy przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, i najwyżej przez 36 miesięcy w okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. Podstawa to połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, nie mniej niż 30% minimalnego wynagrodzenia i nie więcej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Warunki i granice

  1. Dla kogo: dla przedsiębiorcy, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 000 zł; podstawa składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zależy wtedy od dochodu uzyskanego w poprzednim roku. Dochód to dochód w rozumieniu przepisów o PIT, więc uwzględnia koszty uzyskania przychodu.
  2. Gdy działalność trwała w poprzednim roku krócej niż pełny rok, limit 120 000 zł zmniejsza się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności w tym roku. Przykład: działalność od 1 lipca 2026 roku to 184 dni z 365, więc limit wynosi 120 000 zł × 184 / 365 = 60 493,15 zł.
  3. Minimalny okres: z Małego ZUS Plus nie korzystają osoby, które w poprzednim roku prowadziły działalność przez mniej niż 60 dni kalendarzowych.
  4. Wzór: najpierw przeciętny miesięczny dochód, czyli roczny dochód z poprzedniego roku razy 30 podzielony przez liczbę dni prowadzenia działalności w tym roku, a potem podstawa to ten przeciętny dochód razy współczynnik 0,5, zaokrąglony do pełnych groszy. Jeżeli składki społeczne zaliczono do kosztów uzyskania przychodu, dochód powiększa się o ich kwoty.
  5. Dolna i górna granica: podstawa nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. W 2027 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 950 zł, więc dolna granica to 30% × 4 950 zł = 1 485,00 zł. Górna granica to 60% × 10 033 zł = 6 019,80 zł, czyli tyle, ile wynosi podstawa w pełnym ZUS.
  6. Dochód przy ryczałcie: dla ryczałtowców dochód z poprzedniego roku to przychód z działalności pomnożony przez współczynnik 0,5.

Ile razy i kto jest wyłączony

  1. Limit czasu: z uprawnienia można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. Pierwszy okres 60 miesięcy zaczyna się od pierwszego miesiąca, w którym podstawę ustalono według art. 18c; kolejne okresy zaczynają się po upływie poprzedniego. Do limitów wlicza się odpowiednio do 36 miesięcy każdy miesiąc, w którym podstawę ustalano według art. 18c, a do okresu 60 miesięcy każdy miesiąc, w którym prowadzono działalność choćby przez jeden dzień kalendarzowy.
  2. Wyłączenia: przepisy art. 18c nie mają zastosowania między innymi do osób spełniających warunki z art. 18a (preferencyjne składki), do osób, które w poprzednim roku prowadziły także inną działalność z art. 8 ust. 6 pkt 2-5, do świadczących usługi na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie czynności oraz do osób, które w poprzednim roku miały kartę podatkową i korzystały ze zwolnienia z VAT. Pełna lista jest w przepisie.
  3. Zgłoszenie: informację o formach opodatkowania z poprzedniego roku, o przychodzie i dochodzie oraz o ustalonej podstawie przekazuje się w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej za styczeń danego roku lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia albo wznowienia działalności.
  4. Wyższa podstawa i rezygnacja: można zadeklarować podstawę wyższą niż wyliczona według art. 18c albo zrezygnować z uprawnienia; od miesiąca rezygnacji do końca roku podstawa wynosi tyle, co w pełnym ZUS (art. 18 ust. 8).

Gdzie wchodzi druk 3293

Druk 3293 (ustawa uchwalona, czeka na podpis Prezydenta, termin ok. 27.11.2026) zmienia skalę PIT i limit przychodów dla ryczałtu, ale nie zmienia art. 18c ustawy o SUS: limit przychodu 120 000 zł, współczynnik 0,5 i limit 36 miesięcy zostają. Zmiana skali wpływa na podatek, nie na podstawę składek emerytalnej i rentowych według tego artykułu.

Przykład liczony (2027)

Założenia: przedsiębiorca na skali podatkowej, działalność prowadzona przez cały 2026 rok (365 dni), a w 2027 roku przychód i koszty są takie same jak w 2026 (100 000 zł i 20 000 zł), przychód w 2026 roku 100 000 zł (poniżej limitu 120 000 zł), koszty uzyskania przychodu 20 000 zł, dochód 80 000 zł. Nie jest w żadnej grupie wyłączonej i korzysta z Małego ZUS Plus od 2027 roku.

  1. Przeciętny miesięczny dochód: 80 000 zł × 30 / 365 = 6 575,34 zł.
  2. Podstawa składek: 6 575,34 zł × 0,5 = 3 287,67 zł. Mieści się między 1 485,00 zł a 6 019,80 zł.
  3. Składki według kalkulatora, bez dobrowolnej chorobowej: 959,66 zł miesięcznie (emerytalna 641,75 zł, rentowa 263,01 zł, wypadkowa 54,90 zł; bez Funduszu Pracy i Solidarnościowego, bo składkę na Fundusz Pracy opłaca się od podstawy wynoszącej co najmniej minimalne wynagrodzenie), wobec 1 904,66 zł w pełnym ZUS (społeczne 1 757,17 zł i FP/FS 147,49 zł). Stopy FP/FS na 2027 rok przyjęto jak w 2026 roku, bo ustawy budżetowej na 2027 rok jeszcze nie ma. Różnica to 945,00 zł miesięcznie, czyli 11 340,00 zł rocznie.
  4. Składka zdrowotna zależy od dochodu i formy opodatkowania, nie od podstawy z art. 18c. Przy niższych składkach społecznych dochód do jej liczenia jest wyższy, więc zdrowotna rośnie: według kalkulatora średnio 513,63 zł miesięcznie wobec 444,42 zł (minimum). Razem składki to 1 473,29 zł miesięcznie wobec 2 349,08 zł.

Policz dla siebie: kalkulator z danymi z tego przykładu.

Kiedy Mały ZUS Plus się nie opłaca

  1. Gdy ważna jest wyższa podstawa, na przykład dla przyszłych świadczeń liczonych od podstawy składek. Niższa podstawa to niższe składki emerytalne i rentowe, a od zapisanych składek emerytalnych zależy wysokość przyszłej emerytury; przy dobrowolnej chorobowej od niższej podstawy liczy się też zasiłek. Ustawa pozwala zadeklarować podstawę wyższą albo zrezygnować z uprawnienia.
  2. Gdy zbliża się koniec limitu: po 36 miesiącach w okresie 60 miesięcy podstawa wraca do pełnego ZUS, więc budżet trzeba zaplanować z wyprzedzeniem.
  3. Gdy dochód spada: podstawa jest liczona z dochodu poprzedniego roku, więc składki nadal wynikają z wyższego dochodu z tego roku.

Najczęstsze błędy

  1. Przyjęcie, że limit 120 000 zł dotyczy dochodu: dotyczy przychodu z poprzedniego roku.
  2. Pominięcie proporcjonalnego zmniejszenia limitu w roku rozpoczęcia lub zakończenia działalności.
  3. Liczenie 36 miesięcy od momentu rejestracji firmy, a nie od pierwszego miesiąca, w którym podstawa została ustalona według art. 18c.
  4. Brak informacji w raporcie albo deklaracji za styczeń lub pierwszy miesiąc działalności w roku.
  5. Założenie, że Mały ZUS Plus obniża też składkę zdrowotną: dotyczy podstawy składek emerytalnej i rentowych.
  6. Połączenie Małego ZUS Plus z preferencyjnymi składkami: ten przepis nie dotyczy osób spełniających warunki z art. 18a (preferencyjne składki).

Pytania i odpowiedzi

Czy dochód to to samo co przychód? Nie. Limit jest liczony od przychodu, a podstawa od dochodu w rozumieniu przepisów o PIT.

Jaka jest dolna i górna granica podstawy w 2027 roku? Dolna 1 485,00 zł, górna 6 019,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia i 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia).

Ile miesięcy można korzystać? Maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy.

Mogę zrezygnować w trakcie roku? Tak, ale podstawa do końca roku wynosi wtedy tyle, co w pełnym ZUS.

Gdzie porównać Mały ZUS Plus z pełnym ZUS i preferencyjnym? Policz dla siebie. Terminy składek są w tekście Kalendarz terminów dla JDG w 2027 roku.

Powiązane

Źródła

  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 18c ust. 1-4a, 7-12 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981370887
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 14.09.2026 w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 roku (Dz.U. 2026 poz. 1213)
  • Obwieszczenie w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na 2027 rok (MP 2026/1098)