Osoba współpracująca w JDG w 2027 roku: małżonek lub dziecko pomagające w firmie, ZUS i koszty

Stan prawny: Ustawa o SUS, ustawa o PIT (2026-09-16), ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej; druk 3293 (uchwalony 5.11.2026, czeka na podpis Prezydenta, ok. 27.11.2026) zmienia od 2027 skalę PIT, nie zmienia opisanych przepisów; tekst nie omawia wysokości składek ani umowy zlecenia i umowy o pracę poza wskazaniem różnicy w kosztach · aktualizacja: 2026-11-09

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Tekst dotyczy jednoosobowej działalności, w której pomaga rodzina. Wysokości składek na 2027 rok i porównania umów (zlecenie, praca) nie omawia.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Osobą współpracującą jest małżonek, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i przysposobione, rodzice, macocha, ojczym i osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności. Takie osoby podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a razem z nimi obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu; ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, na wniosek. Wartość pracy małżonka i małoletnich dzieci nie jest kosztem uzyskania przychodów, ale kosztem jest ich wynagrodzenie z wymienionych w przepisie tytułów.

Krok po kroku

  1. Kto: krąg osób wymienia art. 8 ust. 11 ustawy o SUS. Warunki są dwa łącznie: wspólne gospodarstwo domowe i współpraca przy prowadzeniu działalności. Przepis nie dotyczy osób, z którymi zawarto umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.
  2. Ubezpieczenia: osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a razem z nimi obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu; ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, na wniosek.
  3. Składka zdrowotna: podstawę stanowi kwota odpowiadająca 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS; składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.
  4. Koszty: wartość własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci nie jest kosztem uzyskania przychodów. Wyjątek: kosztem jest wynagrodzenie małżonka i małoletnich dzieci podatnika należne z tytułów określonych w art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, 8 i 9 PIT lub z tytułu praktyk absolwenckich, z zastrzeżeniami wskazanymi w przepisie.
  5. Wniosek z kroków 1-4: sama współpraca bez umowy tworzy obowiązek ubezpieczeń, ale nie daje kosztu w PIT; wynagrodzenie jako koszt wymaga jednego z tytułów z kroku 4.

Gdzie wchodzi druk 3293

Druk 3293 (ustawa uchwalona, czeka na podpis Prezydenta, termin ok. 27.11.2026) zmienia od 2027 skalę PIT (progi 130 000 i 150 000 zł, stawki 12/24/32%). Nie zmienia art. 8 ust. 11 ustawy o SUS, art. 23 ust. 1 pkt 10 PIT ani zasad składki zdrowotnej osób współpracujących.

Przykład liczony (2027)

Dwa układy bez wyliczeń kwotowych:

  1. Żona przedsiębiorcy pomaga w biurze po godzinach, mieszkają razem, nie ma umowy: spełnia warunki wspólnego gospodarstwa i współpracy, więc podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a jej praca nie jest kosztem.
  2. Ta sama osoba ma umowę, z której wynika wynagrodzenie z tytułu wymienionego w art. 23 ust. 1 pkt 10 PIT: wynagrodzenie może być kosztem, z zastrzeżeniami z przepisu. Ocena, czy przy takiej umowie osoba nadal jest współpracująca w rozumieniu SUS, i wysokość składek są poza zakresem tego tekstu.

Kalkulatory serwisu liczą PIT i ZUS dla przedsiębiorcy, nie liczą składek osoby współpracującej, więc nie ma linku „Policz dla siebie”.

Najczęstsze błędy

  1. Założenie, że pomoc rodziny w firmie jest „za darmo” i bez ubezpieczeń: obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowego oraz wypadkowego obejmuje osoby współpracujące; chorobowe jest dobrowolne.
  2. Wliczanie w koszty wartości pracy małżonka lub małoletniego dziecka bez wynagrodzenia z tytułu wskazanego w przepisie.
  3. Przyjęcie, że każdy członek rodziny jest współpracujący: potrzebne jest wspólne gospodarstwo domowe i współpraca.
  4. Liczenie składki zdrowotnej od zysku firmy: dla osoby współpracującej podstawa to 75% przeciętnego wynagrodzenia z czwartego kwartału roku poprzedniego.

Pytania i odpowiedzi

Kto jest osobą współpracującą? Małżonek, dzieci, rodzice, macocha, ojczym i osoby przysposabiające we wspólnym gospodarstwie domowym, którzy współpracują przy działalności.

Czy ma obowiązkowe ubezpieczenia? Tak, emerytalne i rentowe oraz wypadkowe; chorobowe tylko na wniosek.

Z czego liczy się zdrowotną? Z 75% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z czwartego kwartału roku poprzedniego.

Czy wynagrodzenie małżonka jest kosztem? Tak, gdy należy z tytułów wymienionych w przepisie; wartość samej pracy nie jest kosztem.

Powiązane

Źródła

  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, art. 8 ust. 11, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1
  • Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 23 ust. 1 pkt 10 (stan 2026-09-16)
  • Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 81 ust. 2ya