Przejdź do treści

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy: limit 33 i 14 dni

Stan prawny: Kodeks pracy (stan 2026-10-14, t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1245); ustawa zasiłkowa (stan 2026-09-16, t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 854, 1123) · aktualizacja: 2026-11-11

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna. Sprawdź stan prawny w ISAP przed ustaleniem świadczenia w konkretnej sprawie.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Za czas choroby do 33 dni w roku kalendarzowym, a od ukończenia 50. roku życia do 14 dni, pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, a po wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo w chorobie przypadającej w ciąży do 100%. Po przekroczeniu limitu pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach z odrębnych przepisów, czyli wypłaca go ZUS. Prawo do zasiłku powstaje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego przy ubezpieczeniu obowiązkowym i po 90 dniach przy dobrowolnym.

Kto płaci pierwsze dnipracodawca, wynagrodzenie chorobowe: 33 dni, od 50. roku życia 14 dni w roku
Kto płaci dalejZUS, zasiłek chorobowy
Wysokość80% podstawy, 100% w ciąży, po wypadku w drodze do pracy i dla dawców
Wyczekiwanie30 dni (obowiązkowe), 90 dni (dobrowolne)

Kogo to dotyczy

Pracowników, ich pracodawców oraz przedsiębiorców z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca, zasiłek chorobowy przedsiębiorcy bez pracowniczego tytułu ubezpieczenia wypłaca ZUS. Rola pracodawcy zaczyna się w momencie zatrudnienia: zobacz poradnik o pierwszym pracowniku.

Co przygotować

  • Zwolnienie lekarskie (e-ZLA) z datami niezdolności do pracy.
  • Dotychczasowe dni choroby w roku kalendarzowym, żeby policzyć limit 33 albo 14 dni.
  • Datę urodzenia pracownika, bo od niej zależy limit.
  • Wynagrodzenie brutto z ostatnich 12 miesięcy, a dla przedsiębiorcy podstawę składki chorobowej.
  • Datę początku ubezpieczenia chorobowego i przerwy w ubezpieczeniu.

Krok po kroku

  1. Sprawdź limit pracownika. Do 33 dni w roku kalendarzowym, od 50. roku życia do 14 dni. Limit 14 dni obowiązuje dla niezdolności przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 lat. Kto kończy 50 lat w 2027 roku, ma w 2027 limit 33 dni, a limit 14 dni od 2028 roku.
  2. Ustal stawkę. 80% wynagrodzenia, a 100% po wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz w chorobie przypadającej w ciąży. Obowiązujące u pracodawcy przepisy mogą przewidywać wyższe wynagrodzenie.
  3. Policz za każdy dzień. Wynagrodzenie liczy się według zasad podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności, także wolny od pracy.
  4. Sprawdź prawo do zasiłku. Wynagrodzenie nie przysługuje, gdy pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego, i nie ulega obniżeniu przy ograniczeniu podstawy zasiłku. Prawo do zasiłku powstaje po 30 dniach ubezpieczenia obowiązkowego albo 90 dniach dobrowolnego. Do tych okresów wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni lub wynikała z urlopu wychowawczego, bezpłatnego albo służby wojskowej.
  5. Po przekroczeniu limitu przekaż sprawę ZUS. Za dni ponad limit płaci zasiłek chorobowy ZUS.
  6. Ustal stawkę zasiłku. Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru, 100% przy ciąży, badaniach dawcy i wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Przykłady liczone

Silnik kalkulatora z danymi 2027. Składki pracownika: 9,76% emerytalna, 1,50% rentowa, 2,45% chorobowa, razem 13,71%.

KrokWynik
Wynagrodzenie brutto przez 12 miesięcy5 000 zł
Składki 13,71%685,50 zł
Podstawa zasiłku4 314,50 zł
Pełny miesiąc na 80%3 451,60 zł
Pełny miesiąc na 100%4 314,50 zł

Zwolnienie 20 dni, pracownik poniżej 50 lat. Cały okres mieści się w limicie 33 dni, więc 20 dni płaci pracodawca na 80%.

Zwolnienie 20 dni, pracownik po 50. roku życia (skończył 50 lat w 2026 roku). W 2027 roku limit to 14 dni: 14 dni płaci pracodawca na 80%, a 6 dni to zasiłek chorobowy z ZUS.

Przedsiębiorca z dobrowolnym chorobowym. Podstawa składki 5 000 zł, ubezpieczenie od 1 stycznia 2027. Prawo do zasiłku po 90 dniach, czyli od 1 kwietnia 2027. Przychód to podstawa składki po odliczeniu 13,71%, czyli 4 314,50 zł. Po co najmniej 12 miesiącach ubezpieczenia ze stałą podstawą podstawę zasiłku stanowi przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym powstała niezdolność, więc 80% daje 3 451,60 zł miesięcznie. Przy krótszym ubezpieczeniu z zadeklarowaną podstawą podstawa wymiaru zasiłku liczy się z dwóch składników, według art. 48a ust. 1, więc kwota jest inna.

Własną kwotę policzysz w kalkulatorze wynagrodzenia chorobowego i zasiłków.

Najczęstsze błędy

  1. Zliczanie 33 dni od początku zatrudnienia zamiast w roku kalendarzowym (art. 92 § 1).
  2. Limit 14 dni zastosowany w roku, w którym pracownik kończy 50 lat. Liczy się dopiero rok następny (art. 92 § 5).
  3. Wypłata wynagrodzenia chorobowego bez prawa do zasiłku (art. 92 § 3 pkt 2).
  4. Pominięcie dni wolnych od pracy w okresie zwolnienia (art. 92 § 2).
  5. Brak wyczekiwania 90 dni przy ubezpieczeniu dobrowolnym (art. 4 ust. 1 pkt 2).
  6. Mylenie zasiłku 80% z 100% przy ciąży (art. 11 ust. 2).

Najczęstsze pytania

Ile dni choroby płaci pracodawca?

Do 33 dni w roku kalendarzowym, a od 50. roku życia do 14 dni. Potem płaci ZUS (art. 92 § 1, § 4).

Ile wynosi wynagrodzenie chorobowe?

80% podstawy, a 100% po wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz w chorobie przypadającej w ciąży (art. 92 § 1).

Od kiedy przysługuje zasiłek chorobowy?

Po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia obowiązkowego i po 90 dniach dobrowolnego, z wliczeniem poprzednich okresów przy przerwie do 30 dni (art. 4 ust. 1, ust. 2).

Czy ZUS sprawdza zwolnienia lekarskie?

Tak, ZUS kontroluje ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem.

Jak liczy się zasiłek przedsiębiorcy?

Z przeciętnego miesięcznego przychodu z 12 miesięcy poprzedzających niezdolność, a przy krótszym ubezpieczeniu z zadeklarowaną podstawą według art. 48a (art. 48 ust. 1, art. 48a ust. 1).

Zobacz także

Źródła

  • Kodeks pracy art. 92 § 1-5 (stan 2026-10-14) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141
  • Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 3 pkt 4, art. 4 ust. 1-2, art. 11 ust. 1-2, art. 48 ust. 1, art. 48a ust. 1, art. 68 ust. 1 (stan 2026-09-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000854