Split payment i biała lista w 2027: skutki w kosztach

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Przy fakturach wystawionych do końca 2026 roku przedsiębiorca traci koszt, gdy za transakcję z inną firmą powyżej 15 000 zł zapłaci bez rachunku płatniczego, przelewem na rachunek spoza wykazu podatników VAT (biała lista) albo bez split payment mimo adnotacji na fakturze. Od 1 stycznia 2027 roku w art. 22p ust. 1 PIT zostaje tylko pierwszy z tych przypadków, czyli płatność bez rachunku płatniczego. Przejściowo stare reguły stosuje się do płatności za faktury wystawione przed 1.01.2027, a obowiązek split payment w VAT powyżej 15 000 zł na tym nie ustaje.

Biała lista

Biała lista to wykaz podmiotów prowadzony w postaci elektronicznej przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej: niezarejestrowanych lub wykreślonych jako podatnicy VAT oraz zarejestrowanych jako podatnicy VATprzepisSzef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi w postaci elektronicznej wykaz podmiotów: 1) w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako podatników VAT; 2) zarejestrowanych jako podatnicy VAT, w tym podmiotów, których rejestracja jako podatników VAT została przywrócona.ustawa o podatku od towarów i usług, art. 96b ust. 1 (stan: 2026-10-16) ISAP. Do końca 2026 roku płatność na rachunek niezawarty w wykazie w dniu zlecenia przelewu (przy fakturze od czynnego podatnika VAT) wyłączała koszt w PIT. Przy fakturach wystawionych od 1.01.2027 ten skutek znika.

Co dokładnie mówi art. 22p ust. 1 PIT

W stanie na 2026 rok przepis zakłada, że podatnicy prowadzący działalność nie zaliczają do kosztów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 Prawa przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczegoprzepisPodatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców: 1) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub 2) została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług – w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, lub 3) pomimo zawarcia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a tej ustawy.ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 1 (stan: 2026-09-16) ISAPKoszt nie jest zaliczany w tej części, w jakiej płatność powyżej progu 15 000 zł (pp.19) poszła bez rachunku płatniczego (lub na rachunek spoza wykazu VAT, lub z pominięciem podzielonej płatności). Wyłączona jest ta część kosztu, nie cały koszt. Od 1 stycznia 2027 r. (ustawa z dnia 18 września 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 1371, art. 1 pkt 2 lit. a i art. 6; wchodzi w życie 5.11.2026, ten przepis od 1.01.2027) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.” Do płatności wynikającej z faktury wystawionej przed 1 stycznia 2027 r. stosuje się brzmienie dotychczasowe (art. 3 ust. 2 tej ustawy). Od 1 stycznia 2027 r. art. 22p ust. 4 jest uchylony (Dz. U. z 2026 r. poz. 1371)., i dodaje dwa dalsze przypadki (rachunek spoza wykazu i brak split payment przy adnotacji na fakturze). Od 1.01.2027 zostaje tylko pierwszy.

Ten pierwszy przypadek dotyczy płatności objętych art. 19 Prawa przedsiębiorców: płatność przez rachunek płatniczy jest konieczna gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwotyprzepisDokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.Prawo przedsiębiorców, art. 19 (stan: 2026-10-16) ISAPPróg 15 000 zł dotyczy jednorazowej wartości transakcji między przedsiębiorcami; powyżej płatność przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy. Skutek podatkowy: pit.22p.1.. Płatność gotówką za transakcję do tej kwoty nie wyłącza kosztu.

Skutek, gdy już zaliczyłeś koszt

Jeśli koszt zaliczono, a płatność okazała się wadliwa, podatnik zmniejsza koszty uzyskania przychodów, a gdy to niemożliwe zwiększa przychody, w miesiącu, w którym płatność dokonano bez rachunku, zlecono przelew albo pominięto split paymentprzepisW przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana z naruszeniem ust. 1, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą w tej części: 1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo 2) w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów – zwiększają przychody – w miesiącu, w którym odpowiednio została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności.ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 2 (stan: 2026-09-16) ISAPOd 1 stycznia 2027 r. (ustawa z dnia 18 września 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 1371, art. 1 pkt 2 lit. b i art. 6) część wspólna ust. 2 otrzymuje brzmienie: „– w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.” Do płatności wynikającej z faktury wystawionej przed 1 stycznia 2027 r. stosuje się brzmienie dotychczasowe (art. 3 ust. 2 tej ustawy). Od 1 stycznia 2027 r. uchylony jest też ust. 4 (art. 1 pkt 2 lit. c).. Przy fakturach wystawionych od 1.01.2027 jest to tylko miesiąc, w którym zapłacono bez rachunku płatniczego (nowe brzmienie art. 22p ust. 2 z ustawy z 18.09.2026). Zasady dotyczą też nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych, a także płatności po likwidacji działalności i po zmianie formy opodatkowania na ryczałtprzepisPrzepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w przypadku: 1) nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych; 2) dokonania płatności: a) po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej, b) po zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania określoną w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym albo w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym – z tym że zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenie przychodów następuje za rok podatkowy, w którym nastąpiła likwidacja tej działalności, albo za rok podatkowy poprzedzający rok podatkowy, w którym nastąpiła zmiana formy opodatkowania.ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 3 (stan: 2026-09-16) ISAP.

Split payment w VAT

Podzielona płatność jest dobrowolna: podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności przy płatności należności wynikającej z fakturyprzepisPodatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności.ustawa o podatku od towarów i usług, art. 108a ust. 1 (stan: 2026-10-16) ISAP. W jednym przypadku jest obowiązkowa: przy zakupach towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy, gdy kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł lub jej równowartość w walucie obcejprzepisPrzy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności. Do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania.ustawa o podatku od towarów i usług, art. 108a ust. 1a (stan: 2026-10-16) ISAP. Ustawa z 18.09.2026 zmienia art. 22p PIT i nie zmienia tego obowiązku w VAT. Od 1.01.2027 zmienia się natomiast sam załącznik nr 15 (nowe brzmienie nadała mu ustawa ogłoszona w Dz.U. 2026 poz. 1270), więc listę towarów i usług sprawdzaj w wersji od 2027 roku.

Gdzie wchodzi druk 3293

Nigdzie. Druk 3293 zmienia skalę PIT, daninę solidarnościową i limit ryczałtu, nie reguły płatności z art. 22p ani przepisy o VAT.

Przykład liczony (2027)

Założenia: kupujesz usługę za 25 000 zł netto, VAT 5 750 zł, brutto 30 750 zł. Sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT, a Ty jesteś czynnym podatnikiem VAT i rozliczasz się liniowo (19%). Przelewasz całość na rachunek, którego nie ma w wykazie podatników VAT. Transakcja przekracza 15 000 zł, więc podlega art. 19 Prawa przedsiębiorców.

Faktura wystawiona	Co się dzieje z kosztem 25 000 zł	Podatek 19% od tej kwoty
15.12.2026 (zapłata w styczniu 2027)	stare reguły: rachunek spoza wykazu wyłącza koszt (przejściowo)	koszt niższy o 25 000 zł, podatek wyższy o 4 750 zł
10.01.2027	nowe reguły: przelew na rachunek spoza wykazu nie wyłącza kosztu	bez dodatkowego podatku

Różnica w podatku dochodowym to 25 000 zł × 19% = 4 750 zł (przykład pomija wzrost składki zdrowotnej liczonej od dochodu). W obu przypadkach płatność została dokonana przez rachunek płatniczy, więc skutek w tabeli dotyczy tylko rachunku spoza wykazu.

Najczęstsze błędy

1. Zakładanie, że od 1.01.2027 wszystkie dawne skutki znikają: płatności za faktury sprzed 2027 roku nadal podlegają starym regułom.
2. Mylenie progu 15 000 zł: w art. 19 PP dotyczy transakcji między przedsiębiorcami, a w art. 108a ust. 1a VAT kwoty brutto z faktury za towary i usługi z załącznika nr 15.
3. Liczenie skutku w PIT dla całej faktury, gdy wadliwa jest tylko część płatności: koszt wyłącza się „w tej części", której dotyczy wadliwa płatność.
4. Korekta w złym miesiącu: koszty zmniejsza się w miesiącu płatności lub zlecenia przelewu, nie wystawienia faktury.
5. Pominięcie ryczałtu: ryczałtowiec nie ma kosztów, ale zmiana formy z liniowej na ryczałt uruchamia reguły z art. 22p ust. 3.

Pytania i odpowiedzi

Czy od 2027 roku płatność na rachunek spoza białej listy wyłącza koszt w PIT? Nie, jeśli faktura wystawiona jest od 1.01.2027. W art. 22p ust. 1 zostaje wtedy tylko płatność bez rachunku płatniczego.

Czy stare zasady obowiązują jeszcze po 1.01.2027? Dla płatności za faktury wystawione przed 1.01.2027 tak, zgodnie z przepisem przejściowym ustawy z 18.09.2026.

Czy split payment jest obowiązkowy? Tylko przy towarach i usługach z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, gdy należność ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł. W pozostałych przypadkach jest dobrowolny.

Czy ustawa z 18.09.2026 znosi obowiązek split payment w VAT? Nie. Art. 108a ust. 1a ustawy o VAT w stanie na 16.10.2026 nadal go przewiduje, a ustawa z 18.09.2026 zmienia art. 22p PIT.

Co się stanie, gdy zaliczę koszt, a płatność będzie wadliwa? Zmniejszasz koszty (albo zwiększasz przychody) w miesiącu wadliwej płatności i korygujesz rozliczenie.

Czy nowa skala PIT z druku 3293 coś tu zmienia? Nie. Opisana jest w tekście o nowej skali PIT od 2027.

Powiązane: Koszty w JDG w 2027, Faktura korygująca.