Przejdź do treści

Ewidencja przychodów przy ryczałcie JDG: wpisy i stawka

Stan prawny: Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym i ustawa o PIT (stan 2026-08-26 wg cytatów ISAP w bazie portalu); rozporządzenie MFiG z 6.09.2025 w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów (Dz.U. 2025 poz. 1294, od 1.01.2026); druk Sejmu nr 3293 (uchwalony, czeka na podpis Prezydenta) obniża limit ryczałtu od 2027 · aktualizacja: 2026-11-10

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Stawkę ryczałtu dla konkretnej usługi lub towaru potwierdź w ustawie lub u doradcy podatkowego; w razie wątpliwości można wystąpić do urzędu o interpretację indywidualną.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Przy ryczałcie nie wpisujesz kosztów: podatek pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania, więc cała ewidencja to przychody, a ryczałt liczysz od ich sumy według stawki przypisanej do rodzaju działalności. Najpierw ustalasz, czy możesz być na ryczałcie, potem dla każdego rodzaju sprzedaży dobierasz stawkę (według PKWiU i opisu w ustawie), wpisujesz przychody do ewidencji z podziałem na stawki i płacisz ryczałt miesięcznie lub kwartalnie. Rok zamyka zeznanie PIT-28.

Co przygotować

  • Potwierdzenie, że ryczałt jest wybrany: oświadczenie złożone do urzędu skarbowego albo wpis w CEIDG z wyborem formy opodatkowania.
  • Wykaz rodzajów sprzedaży w firmie (usługi, towary, najem) i ich symbole PKWiU, tak jak wynikają z umów i faktur.
  • Faktury sprzedażowe, rachunki, raporty z kasy fiskalnej lub dowody wewnętrzne, jeśli sprzedaż nie jest fakturowana.
  • Wyciągi z rachunku firmowego, jeśli wybrałeś metodę kasową (data wpływu pieniędzy).
  • Program do ewidencji. Ustawa przewiduje prowadzenie ewidencji w programie komputerowym i przesyłanie jej do urzędu skarbowego (art. 15 ust. 12 ustawy o ryczałcie, opis w pytaniach niżej). Ewidencję bez programu, jeśli wolno Ci ją jeszcze tak prowadzić, musisz zbroszurować i ponumerować jej karty (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).
  • Dane o składkach zdrowotnych zapłaconych w roku, bo dotyczy ich odliczenie przy rozliczeniu (opis w poradniku o PIT-28).

Krok po kroku

  1. Sprawdź, czy możesz być na ryczałcie. Ryczałt płacisz w danym roku, jeśli w roku poprzednim przychody z działalności prowadzonej samodzielnie nie przekroczyły 2 000 000 euro. Na 2027 rok ustawa z druku Sejmu nr 3293 (uchwalona, czeka na podpis Prezydenta) obniża ten limit do 250 000 euro, czyli przychód z 2026 roku nie może przekroczyć 1 094 250 zł; przed wyborem ryczałtu na 2027 sprawdź, czy ustawa weszła w życie. Gdy dopiero zaczynasz działalność, możesz go wybrać bez względu na wysokość przychodu (nie możesz mieć karty podatkowej). Ustawa wyłącza z ryczałtu niektóre rodzaje działalności, więc przed wyborem sprawdź, czy Twoja się na nich nie znajduje.
  2. Wybierz ryczałt w terminie. Oświadczenie o wyborze składasz do naczelnika urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód, a gdy pierwszy przychód przypadnie na grudzień, do końca roku. Przy zakładaniu firmy wybór wpisujesz we wniosku w CEIDG (poradnik Założenie JDG w CEIDG krok po kroku). Wybór obowiązuje także w latach następnych, dopóki nie złożysz oświadczenia o rezygnacji lub o wyborze podatku liniowego.
  3. Ustal, kiedy powstaje przychód. Podstawą jest przychód, nie wpływ pieniędzy, o ile nie wybrałeś metody kasowej. Datą jego powstania jest dzień wydania rzeczy, zbycia prawa lub wykonania usługi (także częściowego), nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności. Ryczałtowiec może wybrać metodę kasową: wtedy przychodem jest dzień uregulowania należności, w tym częściowej wpłaty lub zaliczki. Warunki i termin oświadczenia o metodzie kasowej opisuje wyjaśnienie Kasowy PIT dla małych firm.
  4. Dobierz stawkę ryczałtu do każdego rodzaju sprzedaży. Opis w kolejnej sekcji. Zapisz decyzję i uzasadnienie (symbol PKWiU, przepis) w osobnej notatce firmowej.
  5. Załóż ewidencję przychodów na każdy rok osobno. Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów, osobnej za każdy rok podatkowy, wynika z art. 15 ust. 1 ustawy o ryczałcie (obok obowiązku przechowywania dowodów zakupu towarów i prowadzenia wykazu środków trwałych). Wzór i zasady wpisów określa rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6.09.2025 (Dz.U. 2025 poz. 1294, stosowane od 1.01.2026): ewidencję prowadzisz według wzoru z załącznika (§ 2 ust. 1), z kolumnami przychodu dla każdej stawki ryczałtu. Ewidencję prowadzisz w programie komputerowym, a po zakończeniu roku przesyłasz ją do urzędu skarbowego w strukturze JPK (art. 15 ust. 12). Przy metodzie kasowej prowadzisz dodatkowo ewidencję faktur: datę wystawienia, numer, kwotę należności i datę jej uregulowania (art. 15 ust. 11a).
  6. Wpisuj sprzedaż na bieżąco. Każdy wpis opierasz na dokumencie: fakturze (w KSeF numer z systemu), rachunku, raporcie fiskalnym albo dowodzie wewnętrznym. We wpisie ujmij: kolejny numer, datę uzyskania przychodu, numer dokumentu i kwotę przychodu rozbitą według stawki ryczałtu. Wpisy ułóż chronologicznie. Wpisów dokonujesz najpóźniej do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni (§ 6 rozporządzenia). Wystawianie pierwszej faktury opisuje poradnik Pierwsza faktura w KSeF.
  7. Zsumuj przychody miesiąca według stawek. Dla każdej stawki dodaj przychody z miesiąca (lub kwartału). Gdy sprzedajesz towary i usługi o różnych stawkach, ewidencja musi je rozdzielać: ryczałt ustala się według stawki właściwej dla każdego rodzaju działalności, pod warunkiem że ewidencja pozwala określić przychody z każdego rodzaju. Bez takiego podziału ryczałt wynosi 8,5% wszystkich przychodów, a gdy masz też przychody z wyższą stawką (17%, 15%, 14%, 12%, 10% albo 12,5%), od wszystkich przychodów płacisz tę wyższą stawkę (art. 12 ust. 3), co zwykle oznacza przepłacenie podatku.
  8. Policz i zapłać ryczałt. Zaliczkę liczysz od przychodów narastająco według stawek, a wpłatę kierujesz na rachunek urzędu skarbowego w terminie z sekcji Terminy. Szczegóły płatności i mikrorachunku są w poradniku Zaliczki na PIT w JDG krok po kroku.
  9. Zamknij rok zeznaniem PIT-28. Po zakończeniu roku sumujesz przychody z ewidencji, odejmujesz przysługujące odliczenia i składasz zeznanie. Wypełnienie opisuje poradnik PIT-28 za 2026 rok; logowanie i wysyłkę online poradnik PIT roczny JDG w e-US.

Jak ustalić stawkę ryczałtu (PKWiU i opis działalności)

Stawkę wyznacza rodzaj sprzedawanego świadczenia, a nie sam kod PKD firmy. PKD to klasyfikacja działalności zgłoszonej w CEIDG i służy jako punkt wyjścia: pokazuje, czym się zajmujesz. O stawce rozstrzyga jednak przepis art. 12 ustawy, który dla wielu pozycji odwołuje się do symboli PKWiU, a dla części do opisu rodzaju działalności (np. wolne zawody, usługi, handel). Postępuj tak:

  1. Wypisz każdy rodzaj świadczenia, który fakturujesz (np. programowanie, szkolenia, sprzedaż sprzętu).
  2. Dla każdego znajdź symbol PKWiU (w klasyfikacji GUS, wyszukiwarka klasyfikacji statystycznych).
  3. Porównaj symbol i opis z wyliczeniem w art. 12 ust. 1 ustawy, zaczynając od pozycji szczegółowych (konkretne symbole PKWiU), a dopiero potem ogólnych (usługi, wytwarzanie, handel).
  4. Jeśli świadczenie nie pasuje do pozycji szczegółowej, zwykle trafia do pozycji ogólnej: usługi (kategoria 8,5% przychodów z działalności usługowej z zastrzeżeniem pozycji szczegółowych) albo handel (3% przychodów z działalności usługowej w zakresie handlu).
  5. Gdy symbol PKWiU jest niejasny lub dotyczy usługi złożonej, zapytaj doradcę albo wystąp o interpretację indywidualną.

Przykłady stawek z ustawy:

Rodzaj świadczenia (skrót)StawkaPodstawa
Usługi związane z oprogramowaniem (m.in. PKWiU ex 62.01.1)12%art. 12 ust. 1 pkt 2b
Działalność usługowa, edukacja i inne wymienione w pkt 58,5%art. 12 ust. 1 pkt 5
Działalność usługowa w zakresie handlu3%art. 12 ust. 1 pkt 7

Pełne zestawienie stawek, w tym IT, opisuje wyjaśnienie Stawki ryczałtu 2027 według branż. Stawki wolnych zawodów, usług medycznych czy najmu różnią się od powyższych, więc nie przenoś ich z innej branży.

Przykład liczbowy

Programista na ryczałcie w marcu 2027 roku wystawił: fakturę za usługi programistyczne 18 000 zł (stawka 12%) i fakturę za szkolenie 4 000 zł (stawka 8,5%). Ewidencja rozdziela przychody według stawek, więc:

  • ryczałt od usług IT: 18 000 zł x 12% = 2 160 zł
  • ryczałt od szkolenia: 4 000 zł x 8,5% = 340 zł
  • razem ryczałt za marzec: 2 160 zł + 340 zł = 2 500 zł przy przychodzie 22 000 zł

Przy rozliczeniu rocznym od przychodów odlicza się 50% zapłaconych składek zdrowotnych; ten przykład ich nie uwzględnia, a kwotę składek sprawdź w wyjaśnieniu Składka zdrowotna 2027. Gdyby ewidencja nie rozdzielała przychodów, ustawa przewiduje stawkę zbiorczą według art. 12 ust. 3, czyli 12% od 22 000 zł, a podatek wyniósłby 2 640 zł zamiast 2 500 zł. Stawki ryczałtu w 2027 roku się nie zmieniają; druk Sejmu nr 3293 zmienia tylko limit przychodu uprawniający do ryczałtu (krok 1). Wpłatę 2 500 zł za marzec robisz do 20 kwietnia 2027 roku (rozliczenie miesięczne); przy rozliczeniu kwartalnym płacisz sumę za cały I kwartał do tej samej daty.

Terminy

  • Oświadczenie o wyborze ryczałtu: do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu (przy zakładaniu firmy zwykle wniosek CEIDG).
  • Wpłata ryczałtu miesięcznie: do 20. dnia następnego miesiąca, a za grudzień do 20 stycznia następnego roku.
  • Wpłata kwartalnie: do 20. dnia miesiąca po upływie kwartału, za ostatni kwartał do 20 stycznia. Taki sposób mogą stosować wyłącznie rozpoczynający działalność oraz ci, których przychody w roku poprzednim nie przekroczyły równowartości 200 000 euro. O wyborze kwartalnego sposobu informujesz w zeznaniu rocznym.
  • Zeznanie PIT-28 za 2026 rok: od 15 lutego do 30 kwietnia 2027.
  • Wpisy do ewidencji: najpóźniej do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni (§ 6 rozporządzenia).
  • Przesłanie ewidencji do urzędu skarbowego w strukturze JPK: w terminie złożenia zeznania PIT-28 (art. 15 ust. 12), od roku wynikającego z przepisów przejściowych.

Najczęstsze błędy

  1. Brak rozdziału przychodów według stawek: ryczałt liczony zbiorczo bywa wyższy niż suma z rozbiciem.
  2. Stawka dobrana po kodzie PKD z CEIDG, bez sprawdzenia PKWiU świadczenia.
  3. Wpisywanie przychodu według daty zapłaty, gdy nie wybrano metody kasowej (albo odwrotnie).
  4. Odejmowanie kosztów od przychodu: przy ryczałcie koszty nie pomniejszają podstawy.
  5. Niezłożone oświadczenie o wyborze formy opodatkowania w terminie, przez co obowiązuje skala podatkowa.
  6. Pominięcie przychodów niefakturowanych (sprzedaż na kasie, gotówka) albo faktur korygujących.
  7. Opóźnione wpisy: nieaktualna ewidencja utrudnia policzenie zaliczki do 20. dnia. Błędy w ewidencji i deklaracjach poprawia się według Poradnika o korektach.

Najczęstsze pytania

Czy przy ryczałcie muszę prowadzić ewidencję przychodów?

Tak, co do zasady. Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów, osobnej za każdy rok podatkowy, wynika z art. 15 ust. 1 ustawy o ryczałcie. Obejmuje on też przechowywanie dowodów zakupu towarów i wykaz środków trwałych. Obowiązek nie dotyczy przychodów z art. 6 ust. 1a (najem prywatny, poza działalnością) i z art. 6 ust. 1d (art. 15 ust. 3); przychody z ust. 1d mają osobną ewidencję sprzedaży (art. 15 ust. 8).

Czy mogę wpisać koszty do ewidencji ryczałtu?

Do ewidencji przychodów wpisujesz tylko przychody. Koszty nie obniżają podstawy, bo ryczałt pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania. Dowody zakupu towarów mimo to przechowujesz.

Jak ustalić stawkę, gdy sprzedaję usługi i towary?

Dla każdego rodzaju stosujesz własną stawkę, jeśli ewidencja pozwala je rozdzielić (art. 12 ust. 3). Na fakturach i w ewidencji oznacz więc rodzaj świadczenia. Bez rozdzielenia grozi stawka zbiorcza.

Czy mogę zmienić stawkę w trakcie roku?

Stawka zależy od rodzaju świadczenia, a nie od Twojego wyboru. Zmieni się, gdy zmieni się rodzaj sprzedaży albo przepis. Jeśli stwierdzisz, że zastosowałeś złą stawkę, popraw zaliczki i zeznanie (poradnik o korektach).

Czy ryczałt płacę miesięcznie czy kwartalnie?

Domyślnie miesięcznie. Kwartalnie mogą rozliczać się rozpoczynający działalność oraz podatnicy z przychodem do równowartości 200 000 euro w roku poprzednim. Szczegóły i terminy w poradniku o zaliczkach.

Co jeśli wpis w ewidencji zrobię po terminie?

Uzupełnij go jak najszybciej i zapłać ryczałt w terminie według rzeczywistych przychodów. Ewidencja pozostaje rzetelna i niewadliwa, jeśli uzupełnisz albo poprawisz zapisy przed rozpoczęciem kontroli (§ 3 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia). Gdy trzeba, skoryguj też zeznanie (poradnik o korektach).

Czy ewidencję mogę prowadzić w programie lub w Excelu?

Rozporządzenie opisuje też ewidencję bez programu (§ 2 ust. 3), ale ustawa wymaga prowadzenia ewidencji przy użyciu programu komputerowego i przesyłania jej po zakończeniu roku do naczelnika urzędu skarbowego w strukturze JPK, w terminie złożenia zeznania (art. 15 ust. 12 ustawy o ryczałcie). Arkusz kalkulacyjny sam nie przygotuje pliku JPK. Od którego roku obowiązek dotyczy Twojej firmy, wynika z przepisów przejściowych, więc sprawdź to w programie księgowym albo u księgowego przed rozpoczęciem roku.

Czy przy ryczałcie muszę rejestrować się do VAT?

To odrębna decyzja, niezależna od formy opodatkowania. Rejestracja VAT czynnego opisana jest w poradniku VAT-R krok po kroku.

Źródła

  • Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym art. 6 ust. 1g i ust. 4, art. 9 ust. 1 i 1b, art. 11 ust. 1a, art. 12 ust. 1 i 3, art. 15 ust. 1, 3, 11a i 12, art. 21 ust. 1-1c i ust. 2 pkt 2 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981440930
  • Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 14 ust. 1c, art. 14c https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19910800350
  • Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6.09.2025 w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, § 2, 3, 4, 6 i załącznik (Dz.U. 2025 poz. 1294) https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1294/text.pdf
  • Druk Sejmu nr 3293, art. 3 (limit ryczałtu 250 000 euro) https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/processes/3293
  • Bankier.pl: Ewidencja przychodów, co każdy ryczałtowiec powinien o niej wiedzieć (źródło pomocnicze, nieurzędowe) https://www.bankier.pl/smart/ewidencja-przychodow-co-kazdy-ryczaltowiec-powinien-o-niej-wiedziec