Przejdź do treści

Jak założyć jednoosobową firmę w 2027: CEIDG, ZUS, VAT i forma opodatkowania krok po kroku

Stan prawny: Prawo przedsiębiorców, ustawa o CEIDG, ustawa o SUS, ustawa o VAT, ustawa o PIT i o ryczałcie (stan 2026-09/10); kwoty ZUS na 2027 z wyliczeń serwisu; druk 3293 (uchwalony 5.11.2026, czeka na podpis Prezydenta, ok. 27.11.2026) zmienia skalę PIT i limit ryczałtu, nie zmienia przepisów o wpisie do CEIDG; tekst nie omawia ulgi na start, spółek ani działalności regulowanej · aktualizacja: 2026-11-10

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Tekst dotyczy osoby fizycznej zakładającej jednoosobową działalność bez pracowników. Nie omawia działalności regulowanej (licencje, zezwolenia), ulgi na start ani spółek.

Odpowiedź w trzech zdaniach

Działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG, a sam wniosek jest wolny od opłat. Po wpisie trzeba załatwić ZUS, podatek (domyślnie skala, ale można złożyć oświadczenie o ryczałcie) i, jeśli to potrzebne, VAT. Zacząć warto od sprawdzenia, czy przychód w ogóle wymaga wpisu, bo przy małych kwotach działalność może nie być działalnością gospodarczą.

Krok po kroku

  1. Sprawdź, czy musisz się rejestrować. Nie stanowi działalności gospodarczej działalność osoby fizycznej, której przychód należny nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia, jeśli w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziła działalności gospodarczej. Gdy przychód przekroczy tę kwotę, wniosek o wpis trzeba złożyć w terminie 7 dni od dnia przekroczenia. Szczegóły: dzialalnosc-nierejestrowana-2027-limit-pit-vat-zus.
  2. Złóż wniosek do CEIDG. Wpis jest dokonany z chwilą zamieszczenia danych w CEIDG, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu wpływu wniosku. Razem z wnioskiem składa się oświadczenia: o braku zakazu prowadzenia określonej działalności oraz o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości, których adresy są wpisywane do CEIDG.
  3. Wybierz dzień rozpoczęcia. Działalność można podjąć w dniu złożenia wniosku; od tego dnia liczą się obowiązki w ZUS i w podatkach.
  4. Ubezpieczenia społeczne. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność; ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i wymaga wniosku. Przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe od rozpoczęcia działalności podstawą składek emerytalnej i rentowych jest zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Po tym okresie podstawa to zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Warunki preferencji są w art. 18a i art. 8 ust. 6 ustawy o SUS; sprawdź je przed wyborem podstawy (m.in. czy nie prowadzisz działalności dla byłego pracodawcy). Termin opłacania składek: do 20. dnia następnego miesiąca dla pozostałych płatników składek.
  5. Składka zdrowotna. Gdy podstawa za miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia z pierwszego dnia roku składkowego, podstawą jest ta kwota. Zasady dla skali, liniowego i ryczałtu: skladka-zdrowotna-2027-skala-liniowy-ryczalt.
  6. Forma opodatkowania. Domyślnie obowiązuje skala (art. 27), chyba że złożysz oświadczenie o ryczałcie. Podatek liniowy wybierasz oświadczeniem do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszego przychodu w roku. Oświadczenie o ryczałcie składa się w tym samym terminie. Jeśli pierwszy przychód przypadnie w grudniu, termin to koniec roku. Porównanie form: forma-opodatkowania-2027-jak-wybrac-termin.
  7. Zaliczki na podatek. Zaliczki miesięczne wpłaca się do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni; zaliczkę za grudzień płaci się do 20 stycznia.
  8. VAT. Zgłoszenie rejestracyjne składa się przed dniem wykonania pierwszej czynności opodatkowanej. Gdy sprzedaż jest zwolniona, rejestracja jest dobrowolna. Przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku zwolnienie obejmuje sprzedaż, jeśli przewidywana wartość nie przekroczy limitu 240 000 zł proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności. Zasady zwolnienia: zwolnienie-z-vat-limit-240000-zl-rezygnacja-utrata.
  9. Rachunek firmowy. Płatności z innym przedsiębiorcą przy jednorazowej wartości transakcji powyżej 15 000 zł wykonuje się przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy. Przy mniejszych kwotach przepis tego nie wymaga, ale osobny rachunek porządkuje księgowość.

Gdzie wchodzi druk 3293

Druk 3293 (ustawa uchwalona, czeka na podpis Prezydenta, termin ok. 27.11.2026) zmienia od 2027 skalę PIT (progi 130 000 i 150 000 zł, stawki 12, 24 i 32%) i obniża limit przychodów, do którego można płacić ryczałt, z 2 000 000 do 250 000 euro. Nie zmienia przepisów o wpisie do CEIDG, ZUS ani VAT opisanych w tym tekście.

Przykład liczony (2027)

Założenia: JDG bez pracowników, start 1 marca 2027, wpis do CEIDG tego dnia, preferencyjna podstawa ZUS, bez dobrowolnej chorobowej, sprzedaż do 240 000 zł (zwolnienie z VAT).

  1. Podstawa preferencyjna: 30% x 4 950 zł = 1 485,00 zł.
  2. Składki społeczne od tej podstawy: emerytalna 289,87 zł, rentowa 118,80 zł, wypadkowa 24,80 zł, razem 433,47 zł. Funduszu Pracy i Solidarnościowego przy preferencyjnej podstawie się nie płaci.
  3. Minimalna składka zdrowotna od 1.02.2027: 9% x 4 950 zł = 445,50 zł.
  4. Razem stałe obciążenie ZUS w pierwszym miesiącu: 433,47 + 445,50 = 878,97 zł, niezależnie od przychodu, jeśli przy skali lub podatku liniowym składka zdrowotna wynosi minimum (na ryczałcie składka zdrowotna jest wyższa). Termin zapłaty zgodnie z krokiem 4: do 20. dnia następnego miesiąca, czyli za marzec do 20 kwietnia.
  5. Zaliczka na podatek za marzec: do 20 kwietnia, miesięcznie do 20. dnia za miesiąc poprzedni.

Kalkulatory serwisu liczą PIT i ZUS dla pełnych miesięcy z pełnym ZUS, więc w tym tekście nie ma linku „Policz dla siebie” (przykład używa podstawy preferencyjnej).

Najczęstsze błędy

  1. Założenie, że przy przychodzie powyżej limitu z art. 5 można jeszcze poczekać z wpisem: wniosek składa się w ciągu 7 dni od przekroczenia.
  2. Brak oświadczenia o ryczałcie lub liniowym w terminie: obowiązuje wtedy skala podatkowa.
  3. Zapłata faktury powyżej 15 000 zł od przedsiębiorcy gotówką zamiast przez rachunek płatniczy. Przepis nie wymaga osobnego rachunku firmowego: u osoby prowadzącej JDG może to być jej rachunek osobisty.
  4. Pomylenie preferencyjnej podstawy (30% minimalnego wynagrodzenia przez 24 miesiące) z pełną (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia).
  5. Niezłożenie zgłoszenia VAT przed pierwszą czynnością opodatkowaną (przed dniem wykonania pierwszej czynności).

Pytania i odpowiedzi

Ile kosztuje wpis do CEIDG? Wniosek o wpis jest wolny od opłat.

Od kiedy mogę wystawiać faktury? Od dnia złożenia wniosku o wpis do CEIDG, pod warunkiem zgłoszenia do VAT przed pierwszą czynnością, jeśli sprzedaż nie jest zwolniona.

Czy muszę płacić ZUS od pierwszego dnia? Osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym; preferencyjna podstawa obniża tylko wysokość składek.

Czy chorobowa jest obowiązkowa? Nie, podlega jej dobrowolnie osoba, która złoży wniosek.

Do kiedy wybrać ryczałt lub liniowy? Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszego przychodu w roku, a przy pierwszym przychodzie w grudniu do końca roku.

Powiązane

Temat: Zakładanie firmy w 2027, wszystkie artykuły w jednym miejscu.

Źródła

  • Ustawa Prawo przedsiębiorców art. 5 ust. 1-6, art. 17 ust. 1, art. 19 (stan 2026)
  • Ustawa o zasadach ewidencji i informacji o przedsiębiorcach (CEIDG) art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 13
  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 18 ust. 8, art. 18a ust. 1, art. 47 ust. 1
  • Ustawa o VAT art. 96 ust. 1 i 3, art. 113 ust. 1 i 9
  • Ustawa o PIT art. 9a ust. 1-3, art. 44 ust. 1 i 6; ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym art. 9 ust. 1