Przejdź do treści

Mapa obowiązków VAT dla JDG 2027: rejestracja, JPK, VAT-UE

Stan prawny: Ustawa o VAT (2026-10-16), rozp. MF o kasach (2026-11-09), KKS (2026-10-08) · aktualizacja: 2026-11-10

Informacja o treści przepisów, nie porada prawna ani podatkowa. Sprawdź stan prawny w ISAP przed decyzją.

Odpowiedź w trzech zdaniach

VAT w jednoosobowej firmie to pięć etapów: rejestracja albo zwolnienie, wystawianie faktur, ewidencja z deklaracją w JPK_V7, obowiązki przy sprzedaży do UE i kontrola płatności (split payment, wykaz podatników). Zaczynasz od pytania, czy mieścisz się w zwolnieniu do 240 000 zł. Dalsze kroki zależą od odpowiedzi, dlatego poniżej jest mapa z odnośnikami do szczegółowych stron.

1. Rejestracja VAT-R

  • Podatnik VAT czynny składa zgłoszenie rejestracyjne przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej.
  • Podmiot zwolniony z art. 113 może złożyć zgłoszenie, ale nie musi (art. 96 ust. 3). Naczelnik rejestruje go jako podatnika VAT czynnego albo zwolnionego.
  • Sprzedaż do UE wymaga dopisania statusu VAT UE w zgłoszeniu (punkt 5).

Jak to wygląda przy zakładaniu firmy: zakładanie JDG krok po kroku.

2. Zwolnienie podmiotowe i przedmiotowe

Podmiotowe: sprzedaż do 240 000 zł (bez podatku) w poprzednim i bieżącym roku. Rozpoczynając w trakcie roku, liczysz proporcjonalnie do okresu działalności. Po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono kwotę. Można zrezygnować ze zwolnienia po zawiadomieniu przed początkiem miesiąca. Część towarów i usług wyłącza zwolnienie (art. 113 ust. 13). Od 1.01.2027 do limitu wlicza się także wartość czynności z art. 13 ust. 3 (art. 113 ust. 1a; Dz. U. z 2026 r. poz. 1270).

Przedmiotowe (art. 43 ust. 1) dotyczy wymienionych w nim rodzajów czynności bez względu na obrót. Większość takich czynności nie wlicza się do limitu 240 000 zł (art. 113 ust. 2 pkt 2), z wyjątkiem m.in. transakcji związanych z nieruchomościami, usług z art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 oraz usług ubezpieczeniowych, jeżeli nie są transakcjami pomocniczymi. Szczegóły limitu: zwolnienie z VAT, limit, rezygnacja, utrata. Przy mniejszej skali zobacz też działalność nierejestrowaną.

3. Faktury i KSeF

  • Fakturę wystawiasz najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy lub usługi (z wyjątkami w art. 106i ust. 3-9).
  • Faktury ustrukturyzowane wystawia się w KSeF; w 2026 r. są okresy przejściowe (do 31.12.2026 faktury elektroniczne lub papierowe przy sprzedaży do 10 000 zł miesięcznie).
  • Błąd na fakturze poprawia faktura korygująca.

Zobacz: KSeF dla małych firm, terminy KSeF, pierwsza faktura w KSeF, faktura korygująca.

4. Ewidencja i deklaracja w JPK_V7

Podatnik VAT czynny wysyła jeden plik z ewidencją i deklaracją (art. 99 ust. 11c), do 25. dnia następnego miesiąca. Mali podatnicy mogą po zawiadomieniu rozliczać się kwartalnie (JPK_V7K), ale nie przez pierwsze 12 miesięcy po rejestracji. Pełny poradnik: JPK_V7 krok po kroku. Pierwsza deklaracja: JPK_V7 w nowej firmie.

5. VAT-UE i sprzedaż zagraniczna

  • Przed pierwszą wewnątrzwspólnotową dostawą lub nabyciem zawiadamiasz urząd w zgłoszeniu VAT-R (art. 97 ust. 1). Przepis stosuje się odpowiednio także do części usług z art. 28b (art. 97 ust. 3).
  • Informacje podsumowujące składasz za okresy miesięczne, elektronicznie, do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu powstania obowiązku podatkowego.
  • Faktury dla kontrahenta z UE: WDT, usługi i VAT-UE.

6. Biała lista podatników

Szef KAS prowadzi elektroniczny wykaz podmiotów niezarejestrowanych, wykreślonych i zarejestrowanych jako podatnicy VAT (art. 96b). Przed pierwszym przelewem na rachunek nowego kontrahenta sprawdź jego status i numer rachunku w wykazie. Płatność przelewem na rachunek spoza wykazu rodzi dwa skutki: brak kosztu uzyskania przychodu w części zapłaconej na taki rachunek (art. 22p ust. 1 ustawy o PIT, dotyczy transakcji z art. 19 Prawa przedsiębiorców) oraz odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości VAT dostawcy w części przypadającej na tę dostawę (art. 117ba Ordynacji podatkowej).

7. Split payment

Płatność w mechanizmie podzielonej płatności jest dobrowolna dla faktury z VAT (art. 108a ust. 1). Obowiązkowa jest przy fakturze powyżej 15 000 zł brutto (kwota należności ogółem) za towary i usługi z załącznika nr 15 do ustawy (art. 108a ust. 1a). Nabywca, który zapłaci inaczej, ponosi dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty podatku przypadającego na towary i usługi z załącznika nr 15 (nie całego VAT z faktury; art. 108a ust. 7); nie ustala się go, gdy dostawca rozliczył cały podatek (ust. 8), a osobie fizycznej odpowiadającej za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe za ten sam czyn także się nie ustala. Płatność na rachunek VAT innego podatnika rodzi odpowiedzialność solidarną (ust. 5-6).

8. Kasa fiskalna w skrócie

Sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności i rolników ryczałtowych ewidencjonuje się na kasie. Rozporządzenie zwalnia z ewidencji w danym roku, nie dłużej niż do 31.12.2027, podatników ze sprzedażą takim nabywcom do 20 000 zł w poprzednim roku. Sprzedaż z pominięciem kasy to czyn z art. 62 § 4 KKS (grzywna do 180 stawek dziennych). Więcej: kasa fiskalna JDG 2027.

Kalendarz VAT (przykład 2027)

ObowiązekTerminPrzykład
Fakturado 15. dnia następnego miesiącasprzedaż w styczniu: 15.02.2027
JPK_V7M, wpłata VATdo 25. dniaza styczeń: 25.02.2027
JPK_V7K, wpłata VATdo 25. dnia po kwartaleza I kwartał: 25.04 to niedziela, więc 26.04.2027
VAT-UEdo 25. dniaza styczeń: 25.02.2027
Zawiadomienie o kwartaledo 25. dnia drugiego miesiąca kwartałudla I kwartału: 25.02.2027

Gdy 25. dzień wypada w dzień wolny, termin przesuwa się na następny dzień roboczy (art. 12 § 5 Ordynacji). Pełny kalendarz: terminy JDG 2027.

Przykład liczony (2027)

Programista w pierwszym roku działalności prognozuje sprzedaż 150 000 zł netto, czyli poniżej limitu 240 000 zł. Może korzystać ze zwolnienia. Jeśli jednak kupuje sprzęt za 20 000 zł netto i większość klientów to firmy, które chcą faktury z VAT, rejestruje się jako VAT czynny: odlicza VAT naliczony z tego zakupu (20 000 zł x 23% = 4 600 zł), a w JPK_V7M co miesiąc rozlicza różnicę. Gdy w ciągu roku sprzedaż przekroczy 240 000 zł, zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono kwotę, więc od tej faktury trzeba doliczyć VAT i być zarejestrowanym przed nią.

Najczęstsze błędy

  • Wystawienie pierwszej faktury z VAT przed rejestracją.
  • Założenie, że zwolnienie do 240 000 zł obejmuje usługi i towary z wyłączeń z art. 113 ust. 13.
  • Brak statusu VAT UE przed pierwszą dostawą do UE.
  • Pominięcie split payment przy fakturze powyżej 15 000 zł brutto dla towarów z załącznika nr 15.
  • Wybór rozliczenia kwartalnego w pierwszym roku po rejestracji.

Pytania i odpowiedzi

Jaki jest limit zwolnienia z VAT w 2026 i 2027 roku? 240 000 zł sprzedaży bez podatku (art. 113 ust. 1).

Kto ze zwolnionych z VAT składa JPK_V7? Zwykle nikt (art. 99 ust. 7); wyjątki wskazuje ten przepis.

Od kiedy płacę VAT, gdy przekroczę limit? Od czynności, którą przekroczono kwotę (art. 113 ust. 5).

Kiedy ewidencjonuję sprzedaż na kasie fiskalnej? Przy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności i rolników ryczałtowych (art. 111 ust. 1). Sprzedaż firmom dokumentujesz fakturą.

Gdzie sprawdzić kontrahenta? W wykazie podatników prowadzonym przez Szefa KAS (art. 96b).

Powiązane

Temat: KSeF dla małych firm, wszystkie artykuły w jednym miejscu.

Źródła

  • Ustawa o VAT art. 96, 96b, 97, 99, 100, 103, 106i, 108a, 109, 111, 113 (stan 2026-10-16) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040540535
  • Rozporządzenie MF w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, Dz. U. 2024 poz. 1902 ze zm. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001902
  • Stawki i limity 2026: limit zwolnienia podmiotowego 240 000 zł (art. 113 ust. 1) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040540535
  • MF, JPK_VAT z deklaracją https://www.podatki.gov.pl/podatki-firmowe/jednolity-plik-kontrolny/jpk_vat-z-deklaracja/jpk_vat-z-deklaracja
  • Ordynacja podatkowa art. 12 § 5 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970800483